MAKALE

Ahmet Makal, istanbul: iletişim, 2007, 404 s.
Erken Cumhuriyet döneminin emek tarihine ilişkin gelişmelerini çeşitli yanlarıyla ele alan bu kitap, genel olarak sözkonusu dönemin politik ve sosyal tahliline dönük çalışmalara katkıda bulunduğu gibi, Türkiye'de işçileşme süreci tarihindeki bir merhaleyi de aydınlatıyor. Erken Cumhuriyet dönemi emek tarihçiliği üzerine çalışma ve tartışmaların yöntemsel bir eleştirisini yapan Ahmet Makal, bir başka genel başlık olarak, Tek Parti döneminin korporatist veçhesini tartışıyor. 1930'lar Türkiyesi'nde korporatizmin sistemsel bir bütünlükle uygulanmadığını, devletle kimi toplum kesimleri arasında "aracı kurum" işlevi görmek üzere özgül bir geçerlilik taşıdığını ileri sürüyor. Nitekim, 1930'lu ve 40'lı yıllardaki işgücü politikalarına ve sosyal politikalara bakıldığında, sanayileşme sürecinin Avrupa'daki başlangıçları ile -farklılıklar yanında- benzer yanların görüleceğine dikkat çekiyor. Makal'ın çalışmasında, emek tarihinin ve "amelelerin işçileşmesi" sürecinin tahlil ediliyor.
Kitabın başka bir önemli özelliği ise, Türkiye'de çocuk işçiliğin tarihi üzerine kapsamlı bir değerlendirme sunması. Makal, 1920-1960 döneminde çocuk işçiliğinin hukuksal ve nicel boyutlarını net bir şekilde okuyucuya veriyor. "Top oynayıp acıkamayan çocuklara" ayrılan bu bölüm, emekçilerin köle-amele-işçi statüleri arasında sıkışmasının en çarpıcı cephesine ışık tutuyor.